చిత్తూరు జిల్లాలో భాసిల్లుతున్న పవిత్ర క్షేత్రమైన కాణిపాకం శ్రీ వరసిద్ధి వినాయక స్వామి ఆలయం భక్తుల విశ్వాసానికి శతాబ్దాలుగా చిహ్నంగా నిలుస్తోంది. సత్య ప్రమాణాలకు నిలయంగా, అన్ని మతాలవారికి ఆరాధ్యదేవతగా వెలుగొందే ఈ స్వయంభు గణనాథుడి ఆలయం రోజూ వేలాది మంది భక్తులతో కళకళలాడుతోంది. ఎక్కడైనా సత్యం కోసం ప్రతిజ్ఞ చేయాలంటే “కాణిపాకం ప్రమాణం” అనే మాట నేటికీ ప్రజల నమ్మకాన్ని తెలియజేస్తుంది. వినాయకుని ఒకే దర్శనం కష్టాలను చెరిపేసి, ఎన్నో మంది జీవితాలను మారుస్తుందనే విశ్వాసం తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది.
సుమారు వెయ్యి సంవత్సరాల క్రితం చోళ రాజుల కాలంలో ఈ దేవాలయం నిర్మించబడినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి. అప్పట్లో విహారపురి అని పిలిచే గ్రామంలో గుడ్డి, మూగ, చెవిటిగా జన్మించిన ముగ్గురు సోదరులు తమ జీవనోపాధి కోసం వ్యవసాయం చేసేవారు. ఒకసారి దుర్భిక్షం చెలరేగి నీటి కోసం ప్రజలు తీవ్రంగా ఇబ్బందిపడ్డారు. అప్పుడు తమ పొలంలోని బావిని మరింత లోతుగా తవ్వాలని సోదరులు నిర్ణయించారు. బావి తవ్వుతుండగా పెద్ద రాయి కనిపించడంతో దానిని తొలగించేందుకు యత్నించగా బల్లెం రాయికి తాకగానే ఆ రాయి నుంచి రక్తం ప్రవహించింది. ఆ రక్తం ముగ్గురు సోదరులపై పడగానే వారి అంగవైకల్యాలు తొలగిపోయాయి. ఈ అద్భుతాన్ని చూసి గ్రామస్థులు బావిని పూర్తిగా తవ్వి పరిశీలించగా అందులో వినాయకుడి స్వయంభూ రూపం ప్రత్యక్షమైంది. ఆ రూపానికి సమర్పించిన కొబ్బరికాయల నీరు ఒక ఎకరం మేర వ్యాపించడంతో ఆ గ్రామానికి “కాణి పాకం” అనే పేరు వచ్చింది. ఆ తరువాత కాలక్రమేణా అదే కాణిపాకంగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
ఈ స్వామి సత్య ప్రమాణాల దేవుడుగా ఖ్యాతి గాంచారు. ఎవరైనా స్వామివారి సన్నిధిలో అసత్యం పలికితే ఆయన నుండి తప్పించుకోవడం అసాధ్యం అనేది భక్తుల నమ్మకం. వ్యసనాల నుంచి బయటపడాలనుకునేవారు ఇక్కడ ప్రమాణం చేస్తే జీవితంలో మార్పు అనుభవిస్తారని భక్తుల అనుభవాలు చెబుతున్నాయి. కాణిపాకం వినాయకుడు నిత్యం పెరుగుతున్నాడని, పాత రోజుల్లో వేసిన వెండి కవచాలు ఇప్పుడిక ఆయన విగ్రహానికి సరిపోవడం లేదని ఆలయ అధికారులు స్పష్టంగా చెబుతున్నారు. ఇది స్వామివారి మహిమకు ప్రత్యక్ష నిదర్శనం.
కాణిపాకం ప్రాంతం శివ–విష్ణు ఆరాధనలకు కూడా ప్రముఖ కేంద్రం. వినాయక ఆలయం నుండి కొద్దిదూరంలో ఉన్న మణికంఠేశ్వర స్వామి ఆలయం 11వ శతాబ్దంలో చోళరాజు కుళొత్తుంగ మహారాజు చేత నిర్మించబడిందని చెబుతారు. బ్రహ్మహత్యా దోష నివారణార్థం ఈ ఆలయం నిర్మించబడిందని పురాణాలు పేర్కొంటాయి. అద్భుత శిల్పకళతో వెలుగొందుతున్న ఈ ఆలయంలో మహాగణపతి, దక్షిణామూర్తి, సూర్యుడు, షణ్ముఖుడు, దుర్గాదేవి విగ్రహాలు భక్తుల మనస్సును ఆకట్టుకుంటాయి. అంతేకాదు, సర్పదోష నివారణ కోసం ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించబడుతూ ఉంటాయి.
ఇక వినాయకుని ఆలయానికి ఎదురుగా ఉన్న వరదరాజస్వామి వేంకటేశ్వర ఆలయం కూడా ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది. జనమేజయుడు చేసిన సర్పయాగ దోష నివారణార్థం విష్ణువుల ఆజ్ఞ మేరకు ఈ ఆలయం నిర్మించబడినట్లు కథనాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయంలో ప్రతిరోజూ సత్యనారాయణ వ్రతం నిర్వహించబడుతుండటం విశేషం.
కాణిపాకంలో చేసే ప్రతీ పూజకు ప్రత్యేక ఫలితాలు ఉంటాయి. పంచామృతాభిషేకం, గణపతి హోమం, మోదకపూజ, సహస్రనామార్చన, మూల మంత్రార్చన, సంకటహర గణపతి వ్రతం వంటి పూజలు భక్తుల మనోకాంక్షలను తీర్చడమే కాకుండా జీవిత సమస్యలను గొప్పగా తొలగిస్తాయని నమ్మకం. పూలంగి సేవ, అక్షరాభ్యాసం, అన్నప్రాసనం, వివాహ ఆహ్వాన పత్రికలకు పూజలు వంటి సేవల్లో పాల్గొనటం ద్వారా కుటుంబానికి శుభఫలితాలు లభిస్తాయని భక్తులు విశ్వసిస్తున్నారు.
కాణిపాకం ఆలయం చిత్తూరు నుండి 12 కి.మీ., తిరుపతి నుండి సుమారు 75 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. దేవాలయం వద్ద తితిదే ఆధ్వర్యంలో వసతి గృహాలు, భక్తుల కోసం అన్ని రకాల సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. భక్తులు కాణిపాకం దర్శనం అనంతరం తిరుమల–శ్రీకాళహస్తి పుణ్యక్షేత్రాలను సందర్శించడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది.
కాణిపాకం వినాయకుని స్తోత్రాన్ని ప్రతిరోజూ కనీసం నాలుగు సార్లు భక్తి–శ్రద్ధలతో పఠిస్తే అన్ని కష్టాలు తొలగి, గణపతి అనుగ్రహం లభిస్తుందని పురాణాలు పేర్కొంటాయి. ముఖ్యంగా సంకటనాశన గణేశ స్తోత్రంను ఆరు నెలలపాటు ఆచరించిన ప్రతి భక్తుడికి వినాయకుడు సకల శుభాలు ప్రసాదిస్తాడని నమ్మకం. ప్రతి కార్యారంభానికి మొదటగా స్మరించాల్సినదీ గణనాథుడే. ఆయన కరుణతో విఘ్నాలు తొలగి జీవితం సాఫీగా సాగుతుందని అనుభవాలే చెబుతున్నాయి.